23 ตุลา วันปิยมหาราช
เด็กๆยุคใหม่ หรือคนที่ไม่ค่อยได้อ่านประวัติศาสตร์มากนัก
อาจจะสงสัยว่าทำไม่เราจึงยกย่อง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่
5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ มากกว่ากษัตริย์พระองค์อื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นการประกาศให้เป็วันหยุดราชการ
หรือมีการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ที่มากที่สุด ยกย่องให้เป็นบิดาด้านต่างๆมากมาย
(มีอะไรบ้าง ก็ลองหาอ่านเอานะครับ คิดว่าหลายท่านคงทราบดี)
นั่นเป็นเพราะพระองค์ทรงเป็นผู้ที่สร้างชาติขึ้นมาใหม่
ถ้าเทียบกับประเทศอื่นๆ ก็คือ ประมาณๆ เวียดนาม-โฮจิมินท์ ,ญี่ปุ่น-จักรพรรดิเมจิ ,เกาหลีเหนือ-คิม อิล ซุง ,เกาหลีใต้-ปาร์คจุงฮี ,อินเดีย-มหาตมคานธี ,เมียนมา-อูอองซาน ,ลาว-ไกรสร พรมวิหาน ,แอฟริกาใต้-เนลสัน เมนเดลา ,จีน-เหมาเจ๋อตุง
![]() |
| หนังสือประมวลแผนที่ : ประวัติศาสตร์-ภูมิศาสตร์-การเมือง กับลัทธิอาณานิคมในอาเซียน-อุษาคเนย์ : ชาญวิทย์ เกตรศิริ |
โดยพระองค์ท่านเปลี่ยนสยาม
จาก "อาณาจักร" (Empire) ไปสู่การปกครองรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า
"รัฐ" (State) ซึ่งในตำราเรียนของเราใช้คำว่า ปฏิรูปการปกครองและการบริหารราชการแผ่นดิน
ซึ่งการปฏิรูปการปกครองก็คือ การยกเลิกระบบหัวเมือง (ชั้นใน ชั้นนอก เอก โท ตรี และประเทศราช)
ที่มีเจ้าเมืองปกครอง ให้มาขึ้นกับส่วนกลางทั้งหมด โดยให้ข้าราชการจากส่วนกลางเข้าไปปกครองแทนเจ้าเมืองเดิม
และในส่วนกลางก็ยกเลิกจตุสดมภ์ แล้วตั้งเป็นกระทรวง ทบวง กรม แทน
![]() |
| ภาพการเลิกทาสในสมัยรัชกาลที่ ๕ |
ซึ่งระบบเดิมที่ฝรั่งเรียกว่า
Feudalism
หรือเรียกแบบไทยๆว่า ระบบศักดินาสวามิภักดิ์ ที่มีบทบาทตั้งแต่ยุคกลางเริ่มเสื่อมลง
ฝรั่งได้เปลี่ยนไปเป็นระบบ State ทั้งหมด พร้อมกับการปฏิวัติอุตสาหกรรม
และการล่าอาณานิคมตามมา จึงทำให้พระราชาแห่งสยามต้องปรับเปลี่ยนการปกครองดินแดนของตนบ้าง
เพราะเล็งเห็นถึงความเจริญก้าวหน้าที่จะตามมา และการที่จะต้องรักษาดินแดนให้พ้นจากนักล่าอาณานิคม
ผู้นำในเอเชียที่มีวิสัยทัศน์ในยุคนั้นมีแค่ 2 ท่าน คือ King Chulalongkorn
of Siam และ Emperor Meiji (Mustuhito) of Japan โดยในส่วนของญี่ปุ่นก็มีการเปลี่ยนเช่นเดียวกัน โดยยกเลิกระบบศักดินาแบบญี่ปุ่น
หรือโชกุน แล้วเปลี่ยนเป็นการปกครองจากส่วนกลางแทน ซึ่งก็เกิดความไม่พอใจจากโชกุนตระกูลต่างๆที่เสียผลประโยชน์
จนเกิดความไม่สงบขึ้นหลายครั้งในญี่ปุ่น (หนังเรื่อง The Last Samurai) ในสยามก็เช่นเดียวกัน เจ้าเมืองที่เคยมีอำนาจก็ไม่พอใจ ก่อกบฏขึ้นก็มี เช่น
กบฏเงี้ยวยึดเมืองแพร่ ซึ่งมีคาดว่าเจ้าเมืองแพร่เดิมให้การหนุนหลัง นอกจากนี้ยังมีความพยามยามลักษณะเช่นนี้อีกหลายครั้งในพื้นที่อื่นๆ
ส่วนกลางก็ใช่ย่อย ตระกูลขุนนางหลักๆที่เคยมีอิทธิพลก็เริ่มถูกลดทอน เช่น บุนนาค -
เคยดูแลพระคลังและการค้าทั้งปวง ,แสง-ชูโต สิงหเสนีย์ อภัยวงศ์
เคยดูแลเรื่องการทหาร และความสงบเรียบร้อย ซึ่งขุนนางพวกนี้เคยมีบทบาทมากในช่วง ร.3
และ ร.4 แต่ด้วยหมากที่ ร.4 วางไว้ในอนาคต คือ การส่งลูกหลานไปเรียนเมืองนอกในสาขาต่างๆเพื่อกลับมาบริการบ้านเมืองในอนาคต
ใช้ได้ผลเป็นอย่างดี ซึ่งในสมัย ร.5 เชื้อพระวงศ์ก็ได้เข้ามาบริหารบ้านเมืองแทนที่ขุนนางยุคเก่าๆ
เช่น กรมพระยาดำรงราชานุภาพ กรมหลวงพิชิตปรีชากร กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์
กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ฯลฯ
![]() |
| พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว และบรรดาพระโอรส |
ซึ่งทำให้การบริหารราชการแผ่นดิน
และการปกครอง เป็นไปในแนวทางที่พระองค์ท่านวางไว้ได้ง่ายขึ้น ซี่งในขณะที่พระองค์ทรงวางรูปแบบการปกครองแบบใหม่
พระองค์ก็ได้ส่งพระโอรสไปศึกษาต่อในยุโรป ในสาขาต่างๆที่จะสามารถช่วยพัฒนาประเทศ เช่น
การทหารบก การทหารเรือ การศาล การช่าง การแพทย์ ฯลฯ และเมื่อพระโอรสเหล่านั้นกลับมาก็ช่วยพัฒนาสยามประเทศเป็นอย่างมาก
เช่น
-พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ (กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์)
บิดาแห่งการศาลไทย
-พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ (กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์)
หรือ เสด็จเตี่ย บิดาแห่งทหารเรือไทย
-สมเด็จเจ้าฟ้าชายบริพัตรสุขุมพันธ์ (กรมพระนครสวรรค์วรพินิจ)
,
สมเด็จเจ้าฟ้าชายจักรพงษ์ภูวนาท (กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ) ,
พระองค์เจ้าชายจิรประวัติวรเดช (กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช) 3 ท่านนี้เป็นผู้วางรากฐานกองทัพบกสมัยใหม่
-พระองค์เจ้าชายบุรฉัตรไชยากร (กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน)
ผู้วางรากฐานการคมนาคมขนส่ง การช่าง ของไทย ทั้งถนน รถไฟ และยังเป็นบิดาของทหารช่าง
,ทหารสื่อสาร
-สมเด็จเจ้าฟ้าชายมหิดลอดุลยเดช (กรมหลวงสงขนานครินทร์)
บิดาแหงการแพทย์สมัยใหม่
ยังมีอีกนะครับ เอาเท่าที่นึกออกก่อนละกันนะ
ซึ่งเราจะเห็นได้ว่า
พระองค์ท่านทรงอยู่ในยุคเปลี่ยนผ่าน เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อ ระว่างยุคเก่ากับยุคใหม่ ต้องสู้กับศึกภายนอกและศึกภายใน
ผิดพลาดแม้แต้นิดเดียวอาจตกเป็นอาณานิคมได้เสมอ ซึ่งในบางช่วงถึงขนาดต้องเสียดินแดนบางส่วนไป
เพื่อรักษาเอกราชเอาไว้ ซึ่งผมก็อยากให้คนไทยทุกคนลองอ่านประวัติศาสตร์ช่วงนี้บ้าง
แล้วรับรองว่าจะรักชาติมากขึ้น แล้วจะหายสงสัยว่าทำไมพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า จึงได้สมัญญานามว่า
“พระปิยมหาราช” หรือกษัตริย์อันเป็นที่รัก
ก็คงจะได้รับความรู้ทางประวัติศาสตร์ + การวิเคราะห์การเมือง(ความคิดส่วนตัวนะ อย่าเอาไปอ้างอิงที่อื่น) เล็กน้อยไว้ประดับความรู้กันบ้าง นี่ยังไม่นับการเลิกทาส การเด็จประพาสยุโรป ประพาสต้น หรือการเมืองแบบละเอียดๆ ไม่งั้นเขียนได้เป็นเล่ม 55 เพราะพระองค์ครองราชย์ถึง 42 ปี จึงมีเรื่องราวมากมาย เล่าแค่นี้ไม่จบหรอก




ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น